Category: Χημεία Β Λυκείου ΓΠ

📌 Σύνοψη

Ο αέρας αποτελείται κυρίως από Ν₂ (78% v/v) και O₂ (21% v/v), ενώ μικρό ποσοστό έχουν το CO₂ (0,03% v/v) και τα ευγενή αέρια (0,9% v/v). Ατμοσφαιρική ρύπανση είναι η αλλοίωση της σύστασης αυτής (ποιοτικά/ποσοτικά) με βλαβερές επιπτώσεις στην υγεία, στους οργανισμούς και στο υλικό/πολιτισμικό περιβάλλον. Η καύση υγρών/στερεών καυσίμων εκλύει πρωτογενείς ρυπαντές (σωματίδια, NO, SO₂, CO, άκαυστοι υδρογονάνθρακες), οι οποίοι με την ηλιακή ακτινοβολία δίνουν δευτερογενείς όπως O₃, αλδεΰδες και PAN’s. Στις μεγαλουπόλεις αυξάνονται οι φωτοχημικοί ρύποι, με κύρια πηγή τα καυσαέρια, και ιδιαίτερο ρόλο έχει το «κακό» τροποσφαιρικό όζον (έως ~10 km) που ερεθίζει αναπνευστικό και μάτια.^[2]

📌 Σύνοψη

Τα “θερμοκηπικά” αέρια (υδρατμοί, CO₂, CH₄, οξείδιο του αζώτου, CFCs) επιτρέπουν στην ηλιακή ακτινοβολία να περάσει, αλλά απορροφούν μέρος της ακτινοβολίας που ανακλά η Γη και την επιστρέφουν, θερμαίνοντας τη Γη και την κατώτερη ατμόσφαιρα. Χωρίς αυτό το φυσικό “κάλυμμα” η μέση θερμοκρασία θα ήταν αρκετές δεκάδες βαθμοί χαμηλότερη. Σήμερα όμως, με την αύξηση των συγκεντρώσεων των αερίων ανθρώπινης προέλευσης, το φαινόμενο ενισχύεται. Το κείμενο αποδίδει στο CO₂ σημαντική συμβολή στην υπερθέρμανση, αναφέρει επίσης συμβολές CH₄, CFCs, οξειδίων αζώτου και όζοντος, και περιγράφει συνέπειες όπως άνοδο θερμοκρασίας, τήξη πάγων, πλημμύρες, συχνότερα ακραία φαινόμενα και πιέσεις στους υδατικούς πόρους.[2]

📌 Σύνοψη

Το όζον (O₃) είναι μικρό ποσοστό της ατμόσφαιρας, αλλά είναι απαραίτητο για τη ζωή, επειδή στη στρατόσφαιρα (20–25 km) απορροφά επικίνδυνη UV και ιδιαίτερα UV-B. Η αυξημένη UV-B συνδέεται με καρκίνους δέρματος, βλάβες οφθαλμών, προβλήματα ανοσοποιητικού, καθώς και ζημιές σε οικοσυστήματα και γεωργία. Η φυσική διάσπαση του όζοντος από UV επιταχύνεται από ρύπους όπως Cl και Br, ενώ οι CFCs (χλωροφθοράνθρακες) ευθύνονται σε μεγάλο βαθμό, επειδή στη στρατόσφαιρα δίνουν ρίζες χλωρίου που καταστρέφουν καταλυτικά πολύ μεγάλο αριθμό μορίων όζοντος. Τονίζεται να μη συγχέεται το ωφέλιμο στρατοσφαιρικό όζον με το επιβλαβές τροποσφαιρικό όζον (0–10 km) που είναι ρυπαντής.

📌 Air quality status report 2025

Τα πρότυπα της ΕΕ για την ποιότητα του αέρα δεν πληρούνται ακόμη πλήρως σε ολόκληρη την Ευρώπη, παρά τις συνεχιζόμενες συνολικές βελτιώσεις.

Από το 2011, όλες οι χώρες έχουν μειώσει την έκθεση του αστικού πληθυσμού τους στα λεπτά σωματίδια PM2,5, τα πιο επιβλαβή για την υγεία σωματίδια. Ωστόσο, η συντριπτική πλειοψηφία (94 %) του αστικού πληθυσμού της ΕΕ εξακολουθεί να εκτίθεται σε συγκεντρώσεις PM2,5 που υπερβαίνουν το επίπεδο που ορίζει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη λήψης πρόσθετων μέτρων για τη μείωση των σχετικών κινδύνων για την υγεία.

Σε πολλές περιοχές οι συγκεντρώσεις ατμοσφαιρικών ρύπων είναι ήδη χαμηλότερες από τα νέα πρότυπα της ΕΕ για το 2030. Ωστόσο, προκειμένου να επιτευχθούν τα νέα πρότυπα σε όλες τις περιοχές και με βάση την τρέχουσα πρόοδο, είναι πιθανό να χρειαστούν πρόσθετα μέτρα για τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα, ιδίως στις πόλεις.
Ολόκληρη η έκθεση εδώ