Έχετε αναρωτηθεί ποτέ γιατί η Γη λέγεται «μπλε πλανήτης»; Σ’ αυτή την ενότητα γνωρίζουμε τους ωκεανούς και τις θάλασσες, μαθαίνουμε πώς ξεχωρίζουν μεταξύ τους και πώς «απλώνονται» πάνω στον παγκόσμιο χάρτη. Εντοπίζουμε βασικές ονομασίες και θέσεις, καταλαβαίνουμε ότι οι ωκεανοί είναι τεράστιες υδάτινες εκτάσεις, ενώ οι θάλασσες αποτελούν τμήματα των ωκεανών κοντά στις ηπείρους, συχνά πιο «κλειστά» γεωγραφικά. Μέσα από χάρτες και παραδείγματα συνδέουμε το θαλάσσιο περιβάλλον με τον άνθρωπο: μετακινήσεις, εμπόριο, τροφή, αλλά και την ανάγκη προστασίας των θαλασσών.
Στο μάθημα Β3.1 «Το νερό στη φύση» μιλάμε για τον υδρολογικό κύκλο και κατανοούμε ότι το νερό ανακυκλώνεται συνεχώς, άρα η συνολική ποσότητά του στη Γη παραμένει σταθερή («το νερό δε χάνεται ποτέ»). Εστιάζουμε στον ρόλο της θερμότητας (εξάτμιση) και της βαρύτητας (ροή/κατακρήμνιση), μια σύνδεση που συχνά δυσκολεύει την ηλικία 12–13 ετών και χρειάζεται να περάσουμε από την απλή παρατήρηση στην επιστημονική ερμηνεία. Εντάσσουμε ποτάμια και λίμνες στον κύκλο του νερού και τα συνδέουμε με τις γεωλογικές συνθήκες κάθε περιοχής. Τέλος, αναδεικνύουμε τη σπανιότητα του γλυκού/πόσιμου νερού και την άνιση κατανομή του, που μπορεί να οδηγήσει σε λειψυδρία και συγκρούσεις.
Έχετε αναρωτηθεί ποτέ γιατί στη δυτική Ευρώπη βρέχει συχνά, ενώ σε άλλες περιοχές το καλοκαίρι είναι άνυδρο; Στο μάθημα Β2.2 θα καταλάβουμε τι είναι το «κλίμα» και γιατί οι επιστήμονες το μελετούν σε μεγάλο χρονικό διάστημα (τουλάχιστον 30 χρόνια). Θα δούμε ότι οι κλιματικές περιοχές δεν χωρίζονται με “σύνορα”, αλλά περνάμε σταδιακά από τον έναν κλιματικό τύπο στον άλλον. Θα γνωρίσουμε βασικούς παράγοντες που επηρεάζουν το παγκόσμιο κλίμα, όπως η απόσταση από τη θάλασσα και το υψόμετρο, αλλά και τοπικές συνθήκες: άνεμοι, θαλάσσια ρεύματα (όπως το Ρεύμα του Κόλπου) και οροσειρές που μπορούν να ενισχύσουν ή να περιορίσουν τις βροχές.
Η ενότητα εξηγεί την ατμόσφαιρα ως «αέριο ωκεανό» που γίνεται αραιότερος με το ύψος. Το 99% της μάζας της βρίσκεται στα πρώτα 40 χλμ., αλλά η ζωή είναι δυνατή μόνο μέχρι τα 10-13 χλμ.. Παρουσιάζονται τα τρία βασικά στρώματα: η τροπόσφαιρα (7-18 χλμ.), όπου συμβαίνουν τα μετεωρολογικά φαινόμενα, η στρατόσφαιρα με την οζονόσφαιρα που προστατεύει από τις βλαβερές ακτίνες, και η ιονόσφαιρα, απαραίτητη για τις τηλεπικοινωνίες. Η ατμόσφαιρα δημιουργεί τους χρωματισμούς του ουρανού και είναι το μέσο διάδοσης του ήχου και του φωτός. Οι άνεμοι δημιουργούνται από διαφορές θερμοκρασίας: ο θερμός αέρας ανεβαίνει και ο ψυχρός παίρνει τη θέση του. Αναφέρεται η ζώνη των ισημερινών νηνεμιών κοντά στον Ισημερινό.
Έχετε αναρωτηθεί ποτέ πώς οργανώνεται το φυσικό περιβάλλον γύρω μας; Η Γη δεν είναι ένα χαοτικό σύνολο στοιχείων, αλλά ένα δυναμικό σύστημα που χωρίζεται σε τέσσερις αλληλεπιδρώντες «σφαίρες»: την ατμόσφαιρα (αεριώδης μάζα), τη λιθόσφαιρα (στερεό τμήμα με έδαφος και υπέδαφος), την υδρόσφαιρα (όλες οι μορφές νερού) και τη βιόσφαιρα (ο χώρος της ζωής). Σήμερα θα μάθουμε πώς κάθε σφαίρα συνεισφέρει στη ζωή και πώς ο άνθρωπος παρεμβαίνει σε αυτές. Μέσα από το παράδειγμα του φράγματος του Ασουάν στην Αίγυπτο, θα κατανοήσουμε ότι κάθε ανθρώπινη επέμβαση στο περιβάλλον έχει αναπόφευκτες συνέπειες—θετικές και αρνητικές—που πρέπει να προβλέπουμε και να διαχειριζόμαστε με σύνεση.
Περιγράφονται τα διάφορα συμβάντα κατά τις ισημερίες και τα ηλιοστάσια, οι εποχές, η θερμοκρασία, η διάρκεια της ημέρας, τι συμβαίνει στο Βόρειο και στο Νότιο Πόλο.
