Ο Τσαρλς Λάιελ (Charles Lyell) γεννήθηκε στις 14 Νοεμβρίου 1797 στο Κινόρντι της Σκωτίας, σε μια εύπορη οικογένεια. Ο πατέρας του, βοτανολόγος και λόγιος, ενθάρρυνε το ενδιαφέρον του για τις φυσικές επιστήμες. Ο Λάιελ σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, αρχικά κλασικές σπουδές, αλλά σύντομα στράφηκε στη γεωλογία, επηρεασμένος από τις διαλέξεις του γεωλόγου Γουίλιαμ Μπάκλαντ. Παράλληλα, εκπαιδεύτηκε στη νομική και έγινε δικηγόρος, αλλά η γεωλογία έγινε το πραγματικό του πάθος. Ταξίδεψε εκτενώς στην Ευρώπη, παρατηρώντας γεωλογικούς σχηματισμούς, όπως ηφαίστεια, βουνά και ιζήματα, γεγονός που διαμόρφωσε τις επιστημονικές του ιδέες.
Η κύρια συμβολή του Λάιελ στη γεωλογία ήταν η καθιέρωση της αρχής του uniformitarianism (ομοιομορφισμού), την οποία ανέπτυξε βασιζόμενος στις ιδέες του Τζέιμς Χάτον. Ο Λάιελ υποστήριξε ότι οι γεωλογικές διεργασίες που παρατηρούμε σήμερα –όπως η διάβρωση, η καθίζηση, η ηφαιστειακή δραστηριότητα και οι σεισμοί– είναι οι ίδιες που διαμόρφωσαν τη Γη στο παρελθόν, λειτουργώντας με σταθερό και αργό ρυθμό σε τεράστιες χρονικές κλίμακες. Αυτή η θεωρία, που παρουσιάστηκε στο μνημειώδες έργο του Principles of Geology (1830-1833), απέρριπτε τον καταστροφισμό, την κυρίαρχη τότε άποψη ότι η Γη διαμορφώθηκε από απότομες, υπερφυσικές καταστροφές. Αντ’ αυτού, ο Λάιελ πρότεινε ότι η Γη είναι εξαιρετικά αρχαία, και οι αλλαγές της προκύπτουν από σταδιακές, φυσικές διαδικασίες.
Το Principles of Geology, εκδομένο σε τρεις τόμους, έγινε το θεμελιώδες κείμενο της σύγχρονης γεωλογίας. Ο Λάιελ συνδύασε λεπτομερείς παρατηρήσεις από τα ταξίδια του –όπως η μελέτη του Βεζούβιου και της Αίτνας– με επιστημονική ανάλυση, για να εξηγήσει φαινόμενα όπως ο σχηματισμός βουνών, η απόθεση ιζημάτων και η απολίθωση. Εισήγαγε την έννοια του γεωλογικού χρόνου, υποστηρίζοντας ότι η Γη υφίσταται συνεχείς κύκλους δημιουργίας και καταστροφής. Οι παρατηρήσεις του σε γεωλογικές ασυμφωνίες και στρωματογραφία ενίσχυσαν την ιδέα ότι η Γη έχει μακρά ιστορία, με αλλαγές που απαιτούν εκατομμύρια χρόνια.
Η επιρροή του Λάιελ υπήρξε τεράστια. Το έργο του ενέπνευσε τον Κάρολο Δαρβίνο, ο οποίος διάβασε το Principles of Geology κατά το ταξίδι του με το Beagle και το χρησιμοποίησε ως βάση για τη θεωρία της εξέλιξης, καθώς ο βαθύς γεωλογικός χρόνος παρείχε το χρονικό πλαίσιο για τη φυσική επιλογή. Ο Λάιελ, αν και αρχικά επιφυλακτικός για την εξέλιξη, αργότερα αποδέχτηκε τις ιδέες του Δαρβίνου. Επιπλέον, το έργο του επηρέασε τη στρωματογραφία, την παλαιοντολογία και την κατανόηση των κλιματικών αλλαγών.
Ως μέλος της Βασιλικής Εταιρείας του Λονδίνου, ο Λάιελ τιμήθηκε με το μετάλλιο Κόπλεϊ το 1858 και ανακηρύχθηκε βαρονέτος το 1864. Πέθανε στις 22 Φεβρουαρίου 1875 στο Λονδίνο, αφήνοντας μια κληρονομιά που διαμόρφωσε τη γεωλογία ως επιστήμη. Το έργο του όχι μόνο καθιέρωσε τον ομοιομορφισμό ως θεμελιώδη αρχή, αλλά και ενθάρρυνε την επιστημονική σκέψη βασισμένη σε παρατηρήσεις και αποδείξεις, επηρεάζοντας γενιές επιστημόνων.